Etude linguistique des toponymes de la localité de M’kira et odonymes de la localité de Tigzirt : Analyses morphologique et sémantique
Loading...
Date
2023
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Université Mouloud Mammeri
Abstract
Deg umahil agi-nneɣ, newwi-d awal ɣef yiwet n tezrawt i icudden ɣer yismawen n yimukan akked yismawen n yiberdan, ayagi yekcem deg uswir n tesnisemt n tasnilest tatrart.
Asentel yettwabedren : tazrawt ismawen n Tismidegt n temnadṭ n M’kira akked ismawen n iberḍan n temnadṭ n Tigzirt, ideg nextar tasleḍt tasnalɣayt d tasnamekit.
Nejmɛ-d ammud azal 121 n yisamawen n imukan akked ismawen n iberḍan gar snat timnaḍin. (38) n temnaḍt n M’kira, (83) n temnaḍt n Tigzirt. Syin akken, nexdem anadi deg unnar nesseqsa d imselɣa d imezdaɣ n temnaḍin agi, nruḥ ɣer ixxamen n tɣiwanin, fkan-aɣ-d ismawen n tuddar i yellan di temnadṭ M’kira akked ismawen n yiberḍan yellan di temnaḍt n Tigzirt.
Deg tezrawt- agi, neɛreḍ nefka –d kra iseqsayen i imselɣa s way-s ara nebnu aktay-neɣ:
- D’acu - ten iẓuran n Tesnilest n yismawen yettunefk usuref i snat n temnaḍin –agi?
- D’acu - ten tulmisin n yismawen n Tismidegt akked yismawen n yiberḍan deg snat n temnaḍin-agi?
- D’acu -t inumak n yismawen n imukan akked ismawen n yiberḍan deg snat n temnḍin -agi?
Yal anaḍi yesɛa iswi-ines, deg tazrawt –agi nneɣ, neɛreḍ nefka-d kra turdiwin:
- Asileɣ n yismawen-agi d yisidiyen: d ayen izemren ad yili i useqdec n waṭas n tutlayin, taɛrabt, tafṛansist.
- Ismawen n Tismidegt akked yismawen n yiberḍan izmer ad yili snat n tiggayin n yisem: aḥerfi neɣ uddis.
- Inuamek n yismawen n yimukan akked yismawen n yiberḍan izmer ad yili yesɛa asaɣ akked wayen yellan deg ugama, neɣ ismawen n umdan, tidyanin timezruyanin. Tazrawt –neɣ, nebḍa –tt ɣef sin n yixef-awen:
Iɣef amenzu, icud ɣer tasleḍt tesnalɣa: akken ad d- nbeggen isem n wadeg yebna am yal isem deg tutlayt n tamziɣt, ɣef waya di tazawra n uḥric - agi, nesuffeɣ-d aẓar d usaleɣ n yal yismawen-agi anda i d uffiɣ: deg ismawen n imukan: (aẓaren yebnan γef kraḍ n tergalin azal n (40%). Aẓaren yebnan γef snat n tergalin, azal n (38%). Rnu γer-s aẓaren yebnan s ukkuz n tergalin (20%) ayen i d-yeqqimen d wid yebnan s yiwet n tergalt (02%)). Deg ismawen n yiberḍan: (aẓaren yebnan γef snat n kraḍ n tergalin azal n (43%). Aẓaren yebnan γef snat n tergalin, azal n (25%). Rnu γer-s aẓaren yebnan s ukkuz n tergalin (26%) ayen i d-yeqqimen d wid yebnan s yiwet n tergalt (03%). Syin akken, newala-d amek i d-tella yal talɣa n yisem n umkan, negh yisem n yiberḍan ama d: (iḥerfyin, uddis, addad (illeli, amaruz), isuddimen, isuddisen, ireṭṭalen).
Iɣef wis sin, icud ɣer tasleḍt tesnamkit: yerza ɣer wassaɣen n tegduzla d tenmegla akked ubddel n unamek: (taknwa, anemgal, tagetnameka, tumnayt, anefilsem), d wassaɣen n umyellel d useddu: (amaway, amettawi), di tagara nxedem tasleḍt i yinumak n yismawen n snat n timnaḍin. Nesbegen-d inumak i ɣef bnan yismawen – nni n tuddar akked ismawen n iberḍan d wamek i asen–ttunefken yismawen-nni i tuddar-agi, nufad daɣen aṭas n yissmawen ttuseman ɣef ayen yeččuden ɣer ugama ama d iɣarsiwen, d wayen yecuden ɣer yissmawen n umdan, d wayen iccuden ɣer Tadyant tamezruyant…atg. S usenned ɣef ayin iaɣ-d –nnan yimselɣuyen-nneɣ akked wayen nufa deg isegzawalen: ama amawal n DALLET., TIDJET., CHERIGUNE., HADDADOU .
Γer taggara, Nexdem-d agzul amatu win i aɣ d-yejjem3en igemmuḍen n tezrawt- agi d iɣbula anda id newwi issalen nneɣ.
Ar taggara, Nessram anadi-agi – nneɣ ad yili d amedya i sekra n win yebɣan ad iqdec deg uḥric n tesnisemt, imi iswi n tegmi tusnant i icudden γer tesnisemt d asewjed n trakalt n tmurt n leqbayel.
Description
150p.: Ill.; 30 cm. (+CD-Rom)
Keywords
Etude linguistique, Les toponymes, Les odonymes, Analyses sémantique, Analyses morphologique, Tigzirt, M’kira
Citation
Etudes Linguistiques Amazighes