L’impact de l’enseignement colonial dans la production d’une élite. Cas de l’école de Tamazirt

dc.contributor.authorGUEDECHE, Said
dc.date.accessioned2022-02-21T13:12:25Z
dc.date.available2022-02-21T13:12:25Z
dc.date.issued2020
dc.description30cm.; 80p.+cden
dc.description.abstracttemẓi nesselmad i lufan amek ara yili, amek ara illin lefɛayel-is d wat uxxam-is d uberrani, tamusni-agi d tiktiwin ara yuɣalen deg-s d tanumi, seg adeg ara d-tekk tmagit-is. Aɣerbaz, d taɣawsa i yellan ilmend n uselmed i lufan, anda ara yiḥfid kra n tnaktiyin n tesndwelt, i wakken ad ifeṣṣel tamagit-is d lefɛayel-is di tmetti. Aɣerbaz afransis isaxdem acḥal n leqdic i wakken ad yeẓẓu tasertit n uselmed deg Lezzayer, seg-s ara yeselmed i yinasliyen tutlayt d yedles tagdudant, seg-s ad yissin unaṣli amek ara yili d wamek ara ibedd ilmend n leqdic i lebɣi n Fransa. Deg aya, nefka-d tamukrist: Amek alarmi aɣerbaz ahersan yessaweḍ ad ibeddel tamuɣli n tmetti d tmuɣli ɣef tmetti ? Amek i d-tban tadyaṛt i iqedcen deg umennuɣ i d-yeḍran deg lqern n 20 di Lezzayer ? Acu d tamlilt n uɣerbaz n Tmazirt deg aya ? Aɣerbaz n Tmazirt, d amenzu ger iɣerbazen agdudan di temnaḍt n Leqbayel, yella yers ɣef lsas adarfan, d ayen ur nelli ara s waṭas imir di tmurt, yeldi tiwwura-ines deg aggur n tuber deg useeggas n 1873. Seg ass-nni, aɣerbaz-a yuɣal d agans n temnaḍt n At Irǧen, anda yal lufanat isawden ad ɣren ttruḥun ɣer uɣerbaz-a. Daya i yessawḍen aṭas n yimusnawen ad rren lwelha-nsen ɣer yidis-is, seg wigi ad nader Masqueray d waṭas n yimusnawen d imsartiyen id-iɛeddan zṛan u xedmen leqdic fell-as. ɛeddant fell-as aṭas n tsemmeskalin, deg-sent tin n Ferry, i wumi qarren lqanun amaynut n ugherbaz agdudan. Ladɣa deg-s i rran lqanun n lferd aɣerbazan, anda rran leqraya d aḥettem ɣef yal lufan yessawden laɛmer i ilaqen akken ad yekcem ad yelmed. Xas akken aɣerbaz-agi xedment i warrac, uma3na llant teḥdayin i ylemden deg-s, anda sɛant amkan yettwaxdem i nitenti anda lemdent aṭas n tesmal yaɛnan leqdic n tmeṭṭut, d tɣuri d tira n tutlayt tafransist. Di tikti anda i d-teqqaren belli Fransa tewwi-d leqdic akken ad tefk tamuɣli tamaynut i umdan, deg ayen id-yewwi umezruy, anda tuɣdaṭ-is d tin ara yarren tiktiwin n tseɣremt, ladɣa, teqdec di yal tamaṭ s yal tiɣawsiwin akken ad tawi anelmad deg ubrid n tikti-ines, ad s-teẓẓu tamuɣli n tedlest d yissaɣ afransis. Acu kan, i wakken ad yaweḍ ɣer waya, Fransa tufa-d atas n yiɛewiqen s ɣur inasliyen, i yellan ugin aɣerbaz afransis, anda walan deg-s d taluft d da3wessu, i d-yussan akken ad tarked ɣef unsay n tmettiyin yellan di tmenaḍt n Lezzayer, ladɣa ɣer Leqbayel. Fransa terra ahil i iwulmen anasli, i wakken ad yeddu d Fransa, ad ten-rren d isertan u ad qedcen ilmend n Fransa. Deg ahil-agi, llant aṭas n tnegwa, taɣuri, tira, leḥsab, amezruy d tarakalt... d tiktiwin ara yarren anelmad ad yisin ad yemmeslay s tefransist, w ad yeẓẓu deg alaɣ-is acu i d Fransa, d acu tebɣa. Acu kan gar wayen yellan d tikti d wayen yellan di tidett mačči kifkif, uxatar Fransa texdem amgired gar ufransis d unasli, anda tefraq aɣerbazɣef sin, aɣerbaz afransis d uɣerbaz n yinasliyen, aya yewwi-d aṭas n yiɣeblan, anda anasli yufa-d iman-is yettwarked, anda izerfan-is ur ten-yesɛi ara, d ayen yessawden inelmaden-agi id –yefɣen seg uɣerbaz afransin akken ad naɣen, ad xedmen aṭas n leqdic i wakken ad sawden ad rren izerfan d tudert n yinasliyen d tin ara yilin kifkif d tin n ufransis, seg wid i yellan ɣran deg uɣerbaz n Tmazirt, Faci Said d Lechani Mohand Said, d iselmaden i yefkan tudert-nsen akken ad sawden ad d-awin ayen yettwaksen i unasli, d Boulifa Si Amar U Said, i yellan d amenzu i yesawḍen yexdem timisirin ɣef teqbaylit, i iqdecen ilmend ad d-yessebgen amezruy n yimaziɣen, u yerran azal meqqar i tutlayt, yessawḍen yesselmed-itt i wacḥal n yinelmaden ama deg uɣerbaz amenzu neɣ deg uɣerbaz n yiselmaden, neɣ deg tezdayt n tutlayt d tsekla n Lezzayeren
dc.identifier.citationAnthropologie du patrimoine et de la culture amazighsen
dc.identifier.urihttps://dspace.ummto.dz/handle/ummto/16394
dc.language.isofren
dc.publisherUNIVERSITE MOULOUD MAMMERI TIZI-OUZOUen
dc.titleL’impact de l’enseignement colonial dans la production d’une élite. Cas de l’école de Tamazirten
dc.typeThesisen

Files

Original bundle
Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
Mas. Amz. 566.pdf
Size:
3.62 MB
Format:
Adobe Portable Document Format
Description:
License bundle
Now showing 1 - 1 of 1
No Thumbnail Available
Name:
license.txt
Size:
1.71 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: