Etude géolinguistique de quelques parlers kabyles de quelques localités de la wilaya de Tizi-Ouzou
Loading...
Date
2023
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Université Mouloud Mammeri
Abstract
Tazrawt id newwi tekcem di trakalt tutlayant, d tasleḍt d userwes n tmeslayin n teqbaylit
di twellayt n tiziwezzu. Tamukris-nneɣ tebna ɣef isteqiyen-agi :
Ma tella tanḍawit tasnilsant di tmeslayin n teqbaylit di twellayt n tiziwezzu, d achuteniswiren
n tenḍawit-agi ?
Ma nufa-d tanḍawit deg iswireniditeddun : aswir n tesnalɣa, aswir n tmsislit, aswir n
umawal, aswir n tesnamka d wawal areṭṭal ?
D achu-tent tulmisin tisnilsayin tmeslayin tiqbayliyin?
Ma tella tayult gar imsiwlen n tmeslayin tiqbayliyin n twellayt n tiziwezzu?
Ma yella wayen icerken gar tmeslayin tiqbayliyin, gar imsiwlen n tmeslayin tiqbayliyin?
Anadi yekcem di taɣult n tenḍawit tasnilsant. Ddeqs n inadiyen id yebbin ɣef tmeslayin
n teqbaylin, mmalent-ed tillin n tenḍawit s wazal-is di tmeslayin tiqbayliyin di twellayt n
tiziwezzu, tanḍawit tella deg yeswiren n tesnalɣa, temsislit, n umawal, tesnamka d wawal
areṭṭal. tanḍawit tella s tusda deg ssin iswiren: umawal d temsislit. Tanḍawit n umawal texlaqd
amgired yellan d lexṣas n tayunt gar imsiwlen n tmeslayin tiqbayliyin. Amgired yella-d gar
imselɣa n yal tmeslayt. yella umawal n teqbaylit d ucrik gar tmeslayin i ɣef d-yewwi unadi.
Tazrawt tella-d ilmend n usebgen n tenḍawiyintinsalayin yellan deg tmeslayin id nejmeɛ deg
wammud nneɣ d umgired yellan gar-asent, ama deg uswir n tesnalɣa, n temsislit, n umawal, n
tesnamka d wawal areṭṭal. D anwa aswir anda yella wazal ameqqran n tenḍawit. Atḥeqeq deg
wazal n taywalt ama gar tmeslayin ama gar imeslɣa n yal tameslayt. D tukksa n umawal n
teqbaylit ucrik.
Ammud igmer-d azal n 511 n wawalen iḥerfiyen d uddisen, yebḍan ɣef 408 n wawalen
ikecmen di tenḍawit, d 49 n wawalen n teqbaylit ucriken d 46 n wawalen ireṭṭalen, nufa-d yiwen
n uḥric yesɛan 8 n wawalen ireṭṭalen acku d ucriken deg umawal n teqbaylit deg wammud.
Tazrawt tebḍa ɣef 5 n yiḥricen, aḥric amenzu yerfed issem n tasleḍt tasnalɣant, d tasleḍt
tasnalɣant, anda id yewwi ɣef umgired yellan di talɣa n umyagd wawalen iḥerfiyen. Aḥric wis
ssin, tasleḍt tamsislantt, d taṣleḍt tamsislant n tergal d tɣara … aḥric wis kraḍ, yerfed issem n
tesleḍt tamawalant, yewwi-d ɣef umawal anda id yebder tanḍawit d wayen icerken deg tayunin
id nejmeɛ d wazal n taywalt yellan gar tmeslayin n unadi d yimselɣa n yal tameslayt, d sebbatnsen.
Aḥric wis ukuẓ, irfedissem n tesleḍt tasnamkant, t d ayen yeɛnan tasnamka. Ahric
aneggaru, issem-is awal areṭṭl, imla-d ayen d-yettwareḍlen gar tayunin n wammud d tesleḍt
nsen.
Tanḍawit tella-d di yal aswir n unadi acku azal ameqqran n tenḍawityella-d deg uswir n
umawal amaiswiren n tesnalɣa d tesnamka iɛedda-tent deg wazal aswir n temsislit. Taywalt
tella-d deg tmeslayin i nesleḍ di tezrawt-nneɣ. Nufa-d awalen ucriken di tmeslayin tiqbayliyin
ɣef id-nenuda s wazal-nsen anda kecmen deg-sen wawalen ireṭṭalen. Amgired yella-d ula gr
imselɣa n yal tameslayt.
Description
241 p. : ill.; 30 cm. (+CD-Rom)
Keywords
Etude géolinguistique, Parlers kabyles, La géographie linguistique, La dialectologie, Dialecte kabyle
Citation
Etudes Linguistiques Amazighes