Déscription et analyse du manuel scolaire de la 4eme anneé Moyenne de langue amazigh ‘adlis n tmaziɣt’
Loading...
Date
2020
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
UNIVERSITE MOULOUD MAMMERI TIZI-OUZOU
Abstract
Deg tezrawt -agi nneɣ, neɛreḍ ad nexdem tasleḍt i udlis n tmaziɣt n useggas wis 4 n ulemmud alemmas, id yefɣen deg useggas n 2015.
Anekcum n tmaziɣt ɣer uɣerbaz azzayri yella-d deg useggas n 1995 ilmend n uneḥbus ɣef leqraya n 8 n wagguren anda ḥebsen inelmaden leqraya nsen akken ad tekcem tmeslayt-nsen s aɣerbaz azzayri ur yelli wahil, ur yelli udlis, ur telli tarrayt n ulmud… ayen yeǧǧan yal aselmad ixeddem akken yufa mači ayen yebɣa wa yessaxdam tajarrumt n tmaziɣt n Mulud at Mɛemmer wa d tira n tmaziɣt n Remdan ɛeccab.
Mi tuɣal taɣelnawt, bdan ttefɣen-d kra n yedlisen s ɣur uɣlif n usegmi. D acu yeǧgan assa nettwali tuffɣa n waṭas n yedlisen n tmaziɣt ger asen win neseqdec deg tezrawt agi nneɣ n uswir wis 4 n ulmud n tmaziɣt alemmas.
Iwakken ad yishil uxeddim agi nneɣ newwid aseqdec n tarrayt n W. MACKEY i yesɛan ukuz 4 n yiḥricen, astay, tasellunt, tanekda, allus, i wakken ad d-naf tifrat i yesteqsiyen i d nefka di tmukrist.
Yal aḥric id nebder, yesɛa anamek akud urmud-is.
Aḥric amezwaru ‘astay’
Deg ixef agi neffren-d iferdisen deg udlis, am tigzi n uḍris, nsedda-d tutlayin nniḍen i smersen daxel n udlis, iwumi neqqar tantala.
Md: maroc atlas agari→balle.
Nehder-d diɣen ɣef usexdem n wawalen imaynuten neɣ atraren iwumi neqqar s tefransist la néologisme akud wawalen imerḍalen, iswi nsen d asmerken n umawal n tmaziɣt enricher le vocabulaire.
Aḥric wis sin ‘taselhunt’
Deg uḥric agi nesemres yiwet n tfelwit anda nebḍa isenfaren, tigezmin, taseftit, tirawalt, tajarrumt yellan akk daxel n udlis nesedda diɣen asebtar n yal yiwen
Aḥric wis krad ‘tanekda’
Deg uhric agi ad d-naf asegzi n wawalen, ama s yiknawen neɣ s yinemgalen, azal isɛant tugniwin n uḍris, i wakken ad yizmir unelmad ad ifhem anawen n iḍrisen.
Aḥric wis ukkuz ‘allus’ Deg-s nsekken-d annawen n iluɣma yellan daxel n udlis agi n tmaziɣt, narra nefka-d tabadut-nsen, ad naddar annawen iluɣma-agi yellan:
Iluɣma n uselsi
Iluɣma n umsekel .
Iluɣma n ukemmel.
Iluɣma n tsftit.
Iluɣma n tjarrumt.
Iluɣma n tirawalt.
Iluɣma n umawal.
Deg unadi agi nesexdem amseqsi anda i t-nebbi ɣer iɣerbazen ilemmasen mxalafen mi it nid nejmeɛ, nufa tirirt n iselmaden akk s tutlayt tafransisit hala snat n tselmadin n uɣerbaz n base 5 Azuz Hucine tizi Ɣennif arrant-d tiririt ɣef isteqsiyen s tutlayt n tmaziɣt.
Ɣer taggara n leqdic agi nneɣ nessawed ad d-nini belli adlis agi akken isɛa ayen ixuṣṣen, yesɛa ayen ifazen neɣ ayen yehwaj unelmad deg-s
Description
30cm.; 86p.; tabl.+cd
Keywords
Citation
Etudes linguistiques amazighes