Les expressions figées en kabyle: Analyse morphosyntaxique et sémantique
Loading...
Date
2020
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
UNIVERSITE MOULOUD MAMMERI TIZI-OUZOU
Abstract
Deg unadi-agi nteγ, nexdem tazrawt talγaseddast n talγiwin tusbikin di tmurt n leqbayel, gar snat n temnaḍin « Imsuḥal » akk d « Azeffun ». Di tazwara nemmeslay-d s umata γef talγiwin-agi, nefka-d tabadut nsent. Nefka-d asteqsi amek id-tettas tγessa n talγiwin-agi, dacu-ten wazalen i sԑant. Nebḍa anadi-nteγ γef sin n yiḥricen:
Deg uḥric amezwaru, d tasleṭ talγaseddast anda i d-nemeslay γef talγa akked d tγessa n tenfaliyin-agi, tifyar-agi nufa-d d akken zemrent ad ilint d tifyar tuddisin d tid yesԑan ma ulac sin n yisental, d sin n yiseɣra, ad naf deg-s (Asagel akk d tɣuni). Akken zemrent ad ilint tefyar tiherfiyin (tafyirt taddayt + asemmad naɣ ugar).
Llant tefyar tumyigin d amyag id ul-is, i yesԑan ddeqs n yisemmaden gar asen:
• Asemmad usrid: yemmal-d win naɣ ayen i-ɣef teḍra tigawt, yeqqen srid ɣer umyag, yettili deg waddad ilelli, nettaf-it-id s usteqsi « Dacu? ».
Amedya: « Yesԑa lhiba ». Dacu yesԑa? « Lhiba », d asemmad usrid.
• Asemmad arusrid: yettili deg waddad amaruz, yettili-d deffir-s umasaγ (i), nettaf-it-id s usteqsi « I wacu? I wumi? ».
Amedya: « Yecettaḥ i uderγal ». I wumi yecettaḥ? « uderγal », d asemmad arusrid.
• Asemmad asegzay: d amatar udmawan (win yexeddmen tigawt), yettili deg waddad amaruz, nettaf-it-id s usteqsi « Anwa? ».
Amedya: « Yessawel-d lmektub ». « Lmektub », d asemmad asegzay.
• Asemmad n tenzeγt: d awal id irenun zzat n tenzeγt.
Amedya: « Tekker deg uԑrur-is ». « Uԑrur », d asemmad n tenzeγt.
• Asemmad agensay: D isem n tigawt n umyag-nni uɣur yeqqen, yerna arnan-d ɣur-s wawalen nniḍen: (N + Isem, arbib, amaɣun, naɣ d tilawt + arbib).
Amedya: « Yura tira n tyazit ». « Tira », d asemmad agensay.
• Asemmad n yisem: d isem amaruz, irennu-d ɣef tenzeɣt (N).
Amedya: « D aman n ulma». «Ulma», d asemmad n yisem.Akked d tefyar tirumyigin anda yettili ul n tefyirt d isem, yezmar ad yili:
• D n tilawt + (isem neɣ arbib, neɣ ameskanen, amqim ilelli=Aferdis arumyig).
• D Tinzaɣt + (aferdis arumyig).
• Annamal n usentel.
Deg umahil-agi nteγ, nufa-d ssenf nniḍen n tefyar ur tuqtent ara s waṭas, ur sԑint ara taγessa taseddast, ur sԑint ara dacu itent-id-isdukkulen maca sԑant anamek.
Amedya: « Zzant rɣant », « Tassekkurt timellayin ».
Deg uḥric wis sin, nexdem asesmel i talγiwin-agi ԑla ḥsab tanslγut tasnamkit, nexedem tasleṭ tasnamkayt, nemmeslay-d γef unamek i sԑant s umata, syen nekkes-d assaγen isnamkayen yellan gar-asent, ama γef tagetnamka yeԑan aṭas inumak, akk d takniwt (ikniwen) d tifyar yesԑan yiwen unmik, d usnamek mxallafen, maca yettak-d yiwen unamek, akk d tmeglawalt (inemgalen), d wid yesԑan yiwen unamek d usnamak d yinemgalen. Ayagi akk akken ad nesebgen akala n usileγ n talγiwin tusbikin.
Description
30cm; 70p.
Keywords
Citation
Linguistique et Didactique