Browsing by Author "TOUMERT Fatima"
Now showing 1 - 1 of 1
Results Per Page
Sort Options
Item Analyse morphologique et sémantique des toponymes de quelques villages kabyles : Bouarfa, Ikherban, Ighendoussen (de maatkas) et Ait Adella, Ait Aissa, Iguefillen (d’illilten)(Université Mouloud Mammeri, 2023) TOUMERT Fatima; OUMOHAND OuerdaTimawit tseḥbaber akken tezmer ɣef wayen yeɛnan amawal n tutlayt tamaziɣt, maca yella lexṣaṣ dima imi teḥwağ ttawilat nniḍen, ɣef waya tira teger-d asurif d ameqran ladɣa di tizi n wass-a i wakken ad teḥrez ayen i aɣ-d ǧǧan imezwura, ad yeqqim i lebda, ad t-id-afent tsutiwin i d-iteddun.Iihi, deg unadi-nteɣ, newwi-d awal ɣef yismawen n yedgan n tɣiwanin s teqbaylit ayen i wumi neqqar tasmegda (toponymie), Mɛatqa anda id-nefren kraḍ n tudrin (Buɛerfa, Iɣendussen, Ikherban),d Illilten anda id-nefren daɣen kraḍ n tudrin (AT ɛissa, Igeffilen, AT adella). S tallelt n kra n yimezdaɣ n tudrin-agi inessaweḍ ad d-negmer ammud yerzan ismawan n tferkiwin, tiliwa, lemqamat …etc. Akatay nteɣ yebḍa ɣef sin yeḥricen, alɣaway d usnamkan. Deg yixef amezwaru, nemmeslay-d ɣef yisem d tmitar-is (tawsit, amḍan, d waddad), aẓar d usileɣ: Isem: aẓar + lqaleb n yisem + timitar. Aẓar: md: asif (S F) yesεa snat n tergalin. Timizar (M Z R) yesεa kraḍ n tergalin. Lqaleb n yisem: d ayen i nrennu ɣef uẓar akken ad d nessufeɣ awal. Md: Aεerqub: ac1c2c3uc4 Timitar n yisem: Tawsit tebḍa ɣef umalay md: urti d wunti md: Ṭṭarḥa Amḍan yesεa asuf md: axnaq d usget md: isummar Addad yebḍa ɣef sin : Addad ilelli: md: amalu Addad amaruz: md: umalu Ismawen n yidgan zemren ad ilin, d iḥerfiyen, d uddisen neɣ d isuddimen id-ssufɣen seg yismawen nniḍen, akken zemren ad alin d imerḍilen id-yekkan si tutlayin tiberraniyin ladɣa taɛrabt. Ismawen iḥerfiyen: md: Tigzirt / Talmat Ismawen isuddisen: tebḍa ɣef sin yeḥricen: Asuddes imsenṭeq, deg-s awalen neṭḍen mebla aferdis nniḍen: md: tizi tamellalt Asuddes imesdukel, deg-s awalen dduklen s tenzaɣt N . Md: Iɣẓer n umalu Ismawen isuddimen: isem di teqbaylit, nezmer ad tid-nessuddem seg umyag neɣ seg yisem. Asuddem seg umyag, md: Leqqem Aleqam Asuddem seg yisem, md: Umlil Tumlilt Di taggara n weḥric-agi, nebder-d awalen ireṭṭalen. Md: Lḥemmam: ar. « al hammam» Deg yixef wis sin nkemmel-d tazrawt tasnamkit i yismawen n tudrin, deg-s assaɣen isnamkayen. Deg-s assaɣen n tkenwit md: tala=lεinṣer assaɣen n tenmegla md: assamer≠amalu assaɣen n yinumak. Abeddel n unamek: Tumnayt: ulac imedyaten deg wammud nteɣ. Aneflisen: md: Tala n wemsed (d adeg yesεa tala) (d amekkan anda inebhen lemwas d tgelzimin) Md : Umlil (d adeg ansi id- ttawin talaɣt tamellalt i wumi qqaren tumlilt) Γer taggara, nessaweḍ ad d-nefk anamek n yismawen yerzan ammud-nteɣ, dacu kan llan kra ur d-nufi ara anamek-nsen deg yimawalen i nessemres. Ismawen n yidgan, sɛan azal d ameqran di tmetti taqbaylit, ɣef waya nessaram d akken tisutiwin i d-iteddun ur ttakent ara afus deg wayen yellan d timawit i wakken ad yeqqim i lebda ur yettruḥu ara,acku tutlayt nneɣ d nettat i d azamul n tudert nneɣ,d ageruj ur nfennu ɣas akken kecment-tt-id tutlayin niḍen s ttawilat n taywalt imaynuten, lamaɛna treṣa iman-is di yal yiwen deg-neɣ.