Analyse morphologique et sémantique des toponymes de quelques villages kabyles : Bouarfa, Ikherban, Ighendoussen (de maatkas) et Ait Adella, Ait Aissa, Iguefillen (d’illilten)
Loading...
Date
2023
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Université Mouloud Mammeri
Abstract
Timawit tseḥbaber akken tezmer ɣef wayen yeɛnan amawal n tutlayt tamaziɣt, maca yella lexṣaṣ dima imi teḥwağ ttawilat nniḍen, ɣef waya tira teger-d asurif d ameqran ladɣa di tizi n wass-a i wakken ad teḥrez ayen i aɣ-d ǧǧan imezwura, ad yeqqim i lebda, ad t-id-afent tsutiwin i d-iteddun.Iihi, deg unadi-nteɣ, newwi-d awal ɣef yismawen n yedgan n tɣiwanin s teqbaylit ayen i wumi neqqar tasmegda (toponymie), Mɛatqa anda id-nefren kraḍ n tudrin (Buɛerfa, Iɣendussen, Ikherban),d Illilten anda id-nefren daɣen kraḍ n tudrin (AT ɛissa, Igeffilen, AT adella). S tallelt n kra n yimezdaɣ n tudrin-agi inessaweḍ ad d-negmer ammud yerzan ismawan n tferkiwin, tiliwa, lemqamat …etc.
Akatay nteɣ yebḍa ɣef sin yeḥricen, alɣaway d usnamkan. Deg yixef amezwaru, nemmeslay-d ɣef yisem d tmitar-is (tawsit, amḍan, d waddad), aẓar d usileɣ:
Isem: aẓar + lqaleb n yisem + timitar.
Aẓar: md: asif (S F) yesεa snat n tergalin.
Timizar (M Z R) yesεa kraḍ n tergalin.
Lqaleb n yisem: d ayen i nrennu ɣef uẓar akken ad d nessufeɣ awal.
Md: Aεerqub: ac1c2c3uc4
Timitar n yisem:
Tawsit tebḍa ɣef umalay md: urti d wunti md: Ṭṭarḥa
Amḍan yesεa asuf md: axnaq d usget md: isummar
Addad yebḍa ɣef sin : Addad ilelli: md: amalu
Addad amaruz: md: umalu
Ismawen n yidgan zemren ad ilin, d iḥerfiyen, d uddisen neɣ d isuddimen id-ssufɣen seg yismawen nniḍen, akken zemren ad alin d imerḍilen id-yekkan si tutlayin tiberraniyin ladɣa taɛrabt.
Ismawen iḥerfiyen: md: Tigzirt / Talmat
Ismawen isuddisen: tebḍa ɣef sin yeḥricen:
Asuddes imsenṭeq, deg-s awalen neṭḍen mebla aferdis nniḍen: md: tizi tamellalt
Asuddes imesdukel, deg-s awalen dduklen s tenzaɣt N . Md: Iɣẓer n umalu
Ismawen isuddimen: isem di teqbaylit, nezmer ad tid-nessuddem seg umyag neɣ seg yisem.
Asuddem seg umyag, md: Leqqem Aleqam
Asuddem seg yisem, md: Umlil Tumlilt
Di taggara n weḥric-agi, nebder-d awalen ireṭṭalen. Md: Lḥemmam: ar. « al hammam»
Deg yixef wis sin nkemmel-d tazrawt tasnamkit i yismawen n tudrin, deg-s assaɣen isnamkayen.
Deg-s assaɣen n tkenwit md: tala=lεinṣer
assaɣen n tenmegla md: assamer≠amalu
assaɣen n yinumak.
Abeddel n unamek:
Tumnayt: ulac imedyaten deg wammud nteɣ.
Aneflisen: md: Tala n wemsed (d adeg yesεa tala)
(d amekkan anda inebhen lemwas d tgelzimin)
Md : Umlil (d adeg ansi id- ttawin talaɣt tamellalt i wumi qqaren tumlilt)
Γer taggara, nessaweḍ ad d-nefk anamek n yismawen yerzan ammud-nteɣ, dacu kan llan kra ur d-nufi ara anamek-nsen deg yimawalen i nessemres.
Ismawen n yidgan, sɛan azal d ameqran di tmetti taqbaylit, ɣef waya nessaram d akken tisutiwin i d-iteddun ur ttakent ara afus deg wayen yellan d timawit i wakken ad yeqqim i lebda ur yettruḥu ara,acku tutlayt nneɣ d nettat i d azamul n tudert nneɣ,d ageruj ur nfennu ɣas akken kecment-tt-id tutlayin niḍen s ttawilat n taywalt imaynuten, lamaɛna treṣa iman-is di yal yiwen deg-neɣ.
Description
146 p. : ill. ; 30 cm. (+CD -Rom)
Keywords
Analyse morphologique, Analyse sémantique, Les toponymes, Les villages kabyles
Citation
Linguistique et didactique