Browsing by Author "KARDACHE Sabrina"
Now showing 1 - 1 of 1
Results Per Page
Sort Options
Item Etude comparative de la dérivation en berbère (kabyle, tamazight du Moyen Atlas, touareg, mozabite et rifain)(Université Mouloud Mammeri, 2023) KARDACHE Sabrina; KHELIFA DanissaTamaziɣt d yiwet n tutlayt taqburt, tella-d d tatutin ɣer deffir. D acu zik-nni tella kan d timawit, maca tura ur d-yeqqim ara waya imi ass-a tenǧer abrid n tira. Tin i yellan deg waṭas n tmura, maca tebḍa ɣef waṭas n tentaliwin d tmeslayin. Tella seg Tegzirin Tikanariyin alama d Maṣer. Teṭṭef amkan-is deg Tefriqt ugafa, ama deg Lezzayer, Lmerruk, Nniǧer, Mali, Muriṭania, Libya…atg. Tantaliwin tigejdanin i nezmer ad naf deg tmura-agi ; taqbaylit, tatergit, tamẓabit, tacelḥit, tarifit, tamaziɣt n waṭlas alemmas...atg. Leqdic-nneɣ yebna ɣef yiwen usentel i d-yettmeslayen ɣef userwes n yisuddimen di semmus n tentaliwin (taqbaylit, tamaziɣt n Waṭlas Alemmas, Tatergit, Tamẓabit d Trifit). Newwi-d azal n 77 n waẓaren icerken gar tantaliwin-agi, ma d isuddimen nekkes-iten-id seg yisegzawalen i nessemres, yal tantala s wid itt-yerzan, newwi-d ula sɣur yimsulɣa-nneɣ, maca amur ameqqran nekkes-it-id seg yisegzawalen. Akatay-agi-nneɣ d win yebnan ɣef kraḍ n yexfawen : Deg yixef amezwaru, nmeslay-d ɣef trakalt tasnilsant n Tmaziɣt, nmeslay-d ɣef untali-ines, d wamek i tebḍa d wanda i tella yal tantala. Syin akkin nwala-d acḥal n yimsiwlen neɣ n yimutlayen i ittmeslayen tantaliwin-a, nessegza-tent-id akken ma llant s umata ; ama d tin yellan deg tezrawt-nneɣ ama d tid-nniḍen. Syin newwi-d awal ɣef usmeskel asnilsan, ama d tamsislit, talɣa, d unamek d umawal s kra n yimedyaten i d-nekkes seg wammud-nneɣ. Asmeskel amsislan : D tin yerzan asusru n wawalen. Md : bzeg deg teqbaylit, bzeǧ deg temẓabit Asmeskel alɣaway : D tin yerzan abeddel deg talɣa n wawal. Md : [LDY] amyag deg talɣa taḥerfit yemgarad amek yuleɣ deg talɣa ama deg teqbalylit, tamaziɣt n waṭlas alemmas d temẓabit : Md : Deg teqbaylit : lludi (C1c2i) Deg tmaziɣt n waṭlas alemmas : lludey (C1uc2c3) Deg temẓabit : liddi (c1iC2i) Asmeskel asnamkawal : D abeddel i yettilin deg tɣessa n daxel n wawal, yettḥaz s umata aẓar n wawal akked yinmawalen i d-ittekken deg-sen. Md : [GM] Asagem Deg teqbaylit : asagem d allal s wayes i nettagem aman. Deg tmaziɣt n waṭlas alemmas : d tala. Deg yixef wis sin, nesqerdec amawal, d usmekti ɣef kra n wawalen igejdanen i t-yerzan ; aẓar, asalaɣ d usuddem. Nmeslay-d ɣef wanawen-nsen, d wamek i yettaleɣ yisem d umyag deg semmus n tantaliwin-nni. Nebda-d s uẓar d usalaɣ, nenna-d d akken d tayuga i d-yessalaɣen awal, nerna-d anawen n uẓar : aynurgal, asinergal…atg, nsedda-d ula d attwiɣi n yiẓuran s wanwen-is. Syin akkin nekcem ɣer usuddem, nenna-d d akken d tawil s wayes yettaleɣ wawal, nefka-d anawen-is : amezwaru d asuddem anejrum ama s yiwṣilen-is umyigen (aswaɣ, attwaɣ d umyaɣ), ama s isuddimen n yisem (isem n tigawt, isem akmam, isem n umeskar, isem n wallal d urbib). Ma d wis sin d asuddem n tɣara : d win i yettilin s wallus n tergalin, yella wummid d urummid, yettili-d s tmerna n yiwṣilen (izwiren, iḍfiren d imgiren). Nefka-d imedyaten i yal tanekta seg wammud-nneɣ. Deg yixef wis kraḍ, nexdem tasleḍt i wammud-nneɣ i d-nugem ama seg yisegzawalen i nessexdem ama seg yimsulɣa-nneɣ. Nufa-d d akken tantala taqbaylit i yufraren deg ufares n yiẓuran icerken s kraḍ n tmerwin d kraḍ (33) n yiẓuran ɣef ṣa n tmerwin d ṣa (77), ma d tamaziɣt n waṭlas alemmas tesɛa snat tmerwin d seddis (26), tatergit mraw d ṣa (17), ma yella d tarifit kraḍ (3), tamẓabit yiwen (1). Nessaweḍ ad d-naf azal n wagim d semmus n twinasin d snat n tmerwin d semmus (1525) n tayunin tinmawalin, deg tantala taqbaylit nufa-d ukuẓ n twinas d mraw d kraḍ (413) n wawalen, deg tmaziɣt n waṭlas alemmas kraḍ n twinas d seddis n tmerwin d kraḍ (363), tatergit kraḍ n twinas d ukuẓ n tmerwin d kraḍ (343), deg tamaẓabit snat n tmerwin d ṣa (207) ma yella deg trifit tawinest d tẓa n tmerwin d tẓa (199).