Browsing by Author "DALI Dyhia"
Now showing 1 - 1 of 1
Results Per Page
Sort Options
Item Analyse morphosémantique entre deux régions : Tizi-Ouzou (At Mangellat) et Bejaïa (Imsouhal)(Université Mouloud Mammeri, 2022) BENZIANE Célia; DALI DyhiaTutlayt n temaziɣt tebḍa ɣef waṭas n tentaliyin d temslayin, iferqen ɣef wakal wessiεen.Tutlayt-agi tedder acḥal aya deg timawit,aseqdec-ines yella kan ilmend n ubrid d taywalt yal ass di tmetti, tettbeddil, tettnerni si yal tallit i deg tettili. Leqdic-agi nneγ yebna γef unadi n yismawen iyellandeg snat n temnaḍin n tmurt Tizi-wezzu akked tmurt n Bgayet(Isaḥliyen) ,iwakken ad d-nsebgen amgired yellan gar snat n temnaḍin-agi di tinḍawiyin tisnalsiyin. Tamukrist Γef waya tamukrist-nneγ tebna γef ukatay-agi id-iqqaren,ma d sseḥ asexdem n wawalen-agi megaraden neɣ ttemcabin gar snat n temnaḍin-agi? ma yella umgired, d acu-t ? Turdiwin Leqdic-agi neɣ yebna ɣef kra n turdiwin: - Snat-agi tmeslayin mexalafent. - Γas akken yella umgired ger snat-agi n tutlayin, nezmer ad d-naff imeslayen i yettmecabin. Afran usentel Iswi aɣ-yeǧǧan anextir anadi-agi, acku nger tamawet akken anisin tameslayt n tsaḥlit, daɣen di leǧiha niden nebɣa anisin amgired yellan ger temslayt teqbabaylit i yellan d tameslyt-nneɣ,ukkud d temslayt Isaḥliyen i yellan di Xarraṭa di teɣsa n telɣatasnamkit. Ammud Nger-dazal 60 n wawalen id nekkes deg usegzawal n Dallet (kabyle-français,français-kabyle)sakkin nefka-d iknaw-nsen di tmeslayt tasaḥlit, syin ar ɣur-s nesuffeɣ-d azar d usalaɣ n yal ameslay, sakkin nseqεed-iten ala ḥsab n ugemmay nuzar. Imsulɣa Akken ad d-nger iknawun n yismawun id-nejmeε si yal tamnaḍt, nefaren-d si yal tama imsluɣa yesεandeg leεmer gar 39 ɣer79 n yiseggasen. Taɣessa n uxeddim Akken ad d-nerr ɣef temukrist nseqdec sin yiḥricen: -Aḥric amezwaru newwi-d awwal ɣef wawalen igejdanen yesεan assaɣ ɣer tezrawt-nneɣ. -Aḥric wis sin: Nesleḍ awalen id-newwi yerzan taɣsatalɣatasnamkit. Ixef amezwaru Nefka-d tibaduyin yesεanassaɣ tezrawt inessmres deg wammud-nneɣ(tutlayt, ameslay, tantala, amawal, tamḍawit).Neεred daɣen,nefka-d anawun n temḍawiyin tisnalsiyinlant - Tid yeccuden ɣer wakud: amdya zik qqaren Tazeqqa ma d wigi id-yettnekren tura qqaren-as axxam aqdim. -Tin yeccuden ɣer wadeg: Tebna ɣef ymeslayen yelan di tmenaḍt ɣef tayed, dumgired yellan ger imeslayen agi, ama di tama: Tanḍawit n umawal: Yettilli umegired deg unamek: Amedya Ibekki Aḥalum Tanḍawit n temsislit: yettilli umegired deg tergalin: Amedya Iḍudan [iđuðan] Iṭudan[iŧuðan] Tanḍawit n telɣawit: Yettilli di teɣra: Amedya Tacemuεt Tacemaεt - Tin yeccuden ɣer laεmer lemaεna’s machi akken hadren imeɣaren ukkud ilmazyen. - Tella tin yeccuden ɣer wanaw yinaw amdya mačči akken asen-tehader-d i lwaldin, asen-tehader-d imeddukel n bara. Nefka-d daɣen tabadut n tleɣawit, d wayen nesmres d yes uzar(yella yesmawun yesεan yiwun usekil, lan sin isekilen lan kraḍ isekilen ar rebεa isekilen), sakin d asalaɣ,timsisdiyin tidejdaninn yisem( tawsit, amadan, addad),s yin ar ɣur-s neṣawud ad nefk isuddimen d talɣa tasuddimt, narna-d amyag, sakkin naεreḍ ad nefk tabadut n tesnamkit d wawal areṭal, neslek aḥric-agi s tebadut n tenḍawit talɣatasenamkit. Ixef wis sin nsexdem tasleḍt n talγatasnamkit n 60 n wawalen nekkes-d di yal talγa-ines dumawal-is, ma deg uḥric n tesnalγa, nekkes-d deg-s anamek n wawalen-agi deg usagzawal n dallet ukkud imsulɣa amdya Negr-d tamawt akken sin agi wawalen megaraden deg umawal ; ihi neṣawuḍ ad nnini akken sin agi wawalen ttekin ɣer tmeḍawit n umawal. Γer taggara, nufa-d d akken snat-agi tmeslayin, sεant aṭas n wayen i tent-yessemgarden aladγa deg tmeḍawit n unamek 80% , ma di tenḍawit tmesislit n nuffa-d deg-s 20%, ma tanḍawit talɣawit ulac aṭas n umegired deg-s 1%.