CHALAH ThinhinaneCHETOUANI Mina2024-02-182024-02-182023Etudes Linguistiques Amazigheshttps://dspace.ummto.dz/handle/ummto/22999100 p. ; 30 cm. (+CD-ROM)Deg tutlayt tamaziɣt, yeṭṭef umyag aḥric agejdan deg tseddast, imi d netta i d-yemmalen tigawt s wudem amatu. Deg-s yesεa ugar n yisental: llan wid yesεan sin, kraḍ alamma d ukuz n yisental. Yezmer daƔen ad ibeddel talɣa neɣ ad iqqim akken yella. Talɣa n umyag deg teqbaylit teddes ɣef sin n yeḥricen igejdanen, amenzu d aẓar , yemmal-d tirgalin iɣef yeddes umyag-nni, yis-s i d-ttefrurin isuddimen, si tama nniḍen d asaleɣ i yellan d aferdis i aɣ-d-yemmalen timeẓra n umyag aniwer yefti. Akatay-nteɣ ibedd ɣef uzwel-a « Isental n yimyagen deg snat n temnaḍin: Wagenun d Makuda ». Yebḍa Ɣef kraḍ n yixfawen. Ixef amenzu nuwi-d deg-s tazwart, afran n usentel, iswiyen, tamukrist, turdiwin, tasnarrayt, tamhalt n wammud, tamhalt n wannar, tamhalt n yimsulƔa. Yewwi-d neffeɣ ɣer unnar, akken ad d-negmer azal n 1241 n yimyagen ɣer yimsulɣa deg temnaḍin n Makuda d Wagenun , imyagen-a, nesmel-iten deg tfelwiyin Ɣef leḥsab n usalaƔ -nsen d umsizwer agemmayan , nessefti-ten ɣer ukuz n tmeẓra Yal axeddim yesƐa iswiyen, Iswi i aɣ-yeǧǧan nessuli akatay-nteɣ neɣ nefren-d asentel-a, akken ad d-nesbeggen azal d twuri n umyag yettbeddilen ilmend n tmeẓra-ines deg snat n temnaḍin yemgaraden , ayen i aɣ- yeǧǧan nessaweḍ ad d-nerr ɣef tmukrist i d-nefka deg tezwart : Amek i nezmer ad-d naf aẓar umyig deg tmaziƔt ? Imyagen yesεan yiwen n usaleɣ ma zemren ad sεun yiwen n usentel ? Daɣen ad nessiweḍ ad d-nerr ɣef usteqsi ma tettbeddil talƔa n umyag seg tmeẓra ɣer tayeḍ ? Ixef wis sin d aḥric n tesleḍt, Deg-s neṭṭef imyagen id-d-nejmeƐ nexdem-asen tasledṭ , nefren-iten nessaweḍ nessuffeƔ-d 58 n yisulaƔ yemgaraden, yeftin Ɣer ukkuz n tmeẓra (ummid, urmir s”ad”, urmir aḥerfi, ummid ibaway) Akken ad d-tili tririt ɣef yisteqsiyen-a, nesleḍ imyagen id-d-nejmeƐ, nefren-iten : 31 n yimyagen ddsen ɣef yiwet n tergalt, 270 gar-asen ddsen ɣef snat n tergalin, 829 n yimyagen ddsen ɣef kraḍ n tergalin, 108 deg-sen ddsen ɣef ukuz (04) n tergalin ma d krad (03) deg-sen sεan semmus n tergalin (05). Dagi, ad nger tamawt d akken uṭṭun ameqqran n yimyagen ddsen ɣef kraḍ n tergalin ; mi ten-nesmel di tfelwiyin, nekkes-d asaleɣ n yal amyag, d ubeddel i d-yettilin mi ara nεeddi seg tmeẓra ɣer tayeḍ. Ixef n taggara, deg-s nessaweḍ ad-d-nerr Ɣef isteqsiyen iƔef tebna tmukrist, Aεeddi-a seg tmeẓra ɣer tayeḍ, igellu-d s ubeddel n usaleɣ, ladƔa imyagen yeddsen ɣef snat n tergalin, , ad naf d widak i wumi tettbeddil talɣa-nsen s waṭas. Ad d-nader kra n yimedyaten : Amyag bu yiwet n tergalt : (ici) ini→yenna/ad yini/iqqar/ur yenni Amyag bu snat n tergalin : (Cec) ṭṭes →iṭṭes/ad iṭṭes/iggan/ ur iṭṭis (cec) Ɣer→iƔra/ad iƔer/iqqar/ur iƔri Amyag bu kraḍ n tergalin : (ccec) cḍeḥ→yecḍeḥ/ad yecḍeḥ/iceṭṭeḥ/ur yecḍiḥ Imyagen i d-yefrurin seg yiwen n usaleɣ, ur ten-nettaf ara sεan kan yiwen n usentel, maca kra ad ten-naf sƐan sin, kraḍ neɣ ukuz n yisental, ay-a icudd ɣer temḍawit tasnilsayt deg tutlayt n tmaziɣt.otherLes thèmes verbauxLes localitésEtudes LinguistiquesMakoudaOuaguenounLes thèmes verbaux à travers les localités de Makouda et de OuaguenounThesis