CHAMEK MalhaCHEBLAL Hayat2024-02-222024-02-222023Etude Linguistique Amazighehttps://dspace.ummto.dz/handle/ummto/23100150 p. : ill. ; 30 cm. (+CD-Rom)Tazrawt ɣef wayen nexeddem d ismawen icudden ɣer imukan, ayagi ikecem deg uswir n tesmisent. Asentel id-nsebbed: tazrawt n ismawen n yimukan n tɣiwant n Yirjen. Nella nesɛa tabɣest ad d-nadi ɣef ismawen n tɣiwant-agi, imi ulac kra ukatay yella yettwaxeddem fell-as. Njemɛ-d azal n 150 n yismawen n yimukan, anda llan seg-sen wid icudden ɣer tliwa, ɣer iɛessasen, ɣer iɣezran, ɣer tsekla, ɣer yemdanen...Azal n 67 n yismawen imukan iḥarfiyen, md: (Ɛedni, Lebris, Azaɣar, Amalu, Tɛic, Tiɣrest, Tifilkut, Tignatin, Tasift, Taɣzut, Lḥed, Ljemɛa, Leblasa...). Azal n 83 n yismawen imukan uddisen, md: (Lɛinser N Smina, Iɣzer Usalas, Iɣil N Sidi Ɛli, Iger Uɣanim, Boudjlil Ufella, Azemmur Wagenun, At Wezwaw, At Ḥelli, Agudu Icaɛlalen, Agni N Ṭṭarḥa...). Aḥric amezwaru, icud ɣer tesnalɣa: nwala amek tella yal talɣa n yisem n umkan, syin akkin nsuffeɣ-d azal n yal isem, anda id nufa: yiwen uzar yebnan ɣef yiwen n targalt, azal n (23) n wazaren yebnan ɣef snat n targalin, azal n (37) n wazaren yebnan ɣef krad n targalin, azal n (6) n wazaren yebnan ɣef ukkuz n targalin. - Tawsit: Isem yebda ɣef snat n twesatin: Isem amalay : Ibeddu s “a,i,u”. Md: Agadir, Agni, Aḥriq, Aleqqam, Amalu... Isem unti: Yettalaɣ s tmerna n “t” di tazwara akked taggara n yisem amalay. Md: Taɛwint, Taɛerqubt, Taɣzut, Taɣremt... - Amḍan: Isem yesɛa sin yemḍanen (asuf,asget) -Asuf: md: Lriḥan, Mectaq, Lḥed, Lmuninu... -Asget: yesɛa kraḍ n lesnaf, md: Irjen, Imula, Iwlan, Iseddaren... Asget agensay Asget azɣaray Asget areggan - Addad: Yebda ɣef sin ( addad ilelli, addad amaruz). Deg uḥric wis sin, nefka-d lasel n yal isem id newwi imi nesɛa ukkuz n lesnaf. Nesɛa azal n 103 n yismawen n yimukan bérbére, nesɛa daɣen azal n 30 n yisemawen n imukan hybride, azal n 14 n yisemawen n yimukan n lasel taɛrabt, d 3 n yismawen n yimukan s tefransist. Nebḍa isemawen-agi n imukan d ininawen imi llan wid yebḍan ɣef yiwen n uyninaw (67) n yismawen, wid yebḍan ɣef kraḍ n ininawen (26) n yisemawen, wid yebḍan ɣef ukkuz n yisemawen (2) n yisemawen. Deg uḥric aneggaru, dayen akk icuden ɣer tesnamka. Yal isem n umkan, nessufɣ-d assaɣ-is d umfan uɣur yeqqqen, n eɛre-d ad d-nef anamek n yal isem n wadeg. Nebḍa ismawen-agi , imi llan ismawen n lexlawi, tiliwa, twaculin... Ɣer taggara, tazrawt id-nsewj-d ad tili d tabɣest d amedya i wid ara tyeɣren, ad iqdec deg uḥric n tesnisent, imi iswi n tegmi tusnant i icudden ɣer tesnisemt d asewjed n trakalt n temnaḍt n leqbayelfrÉtude toponymiqueAnalyse sémantiqueAnalyse morphologiqueAnalyse LexicaleL’onomastiqueLa toponymieÉtude toponymique de la localité d’Irdjen, analyses morphologique, lexicale et sémantiqueThesis