Les attitudes linguistiques de quelques romanciers (es) kabyles à l’égard de leur langue
Loading...
Date
2022
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Université Mouloud Mammeri Tizi-Ouzou
Abstract
Timetti tazzayrit tettwassen s tilin n waṭas n tutlayin iyemgaraden ama deg uẓayeṛ neɣ deg wazal-nsent ɣer madden. Llant kraḍ n tutlayin: taɛrabt, d tin iyettwaḥsaben d tutlayt taɣelnawt tunṣibt, tella deg waṭas n taɣulin ama deg yiɣerbazen, deg tedbelt, ama deg teɣdemt. Ad d-naf daɣen tutlayt n tefransist i yellan d tutlayt taberranit, maca teṭṭef amḍiq meqqren ɣer yizzayriyen imi sexdamen-tt deg tmeslayt-nsen n yal ass, ɣer tama-nsen tella tutlayt n tmaziɣt i wumi tefka ddula aẓayeṛ n tutlayt taɣelnawt deg useggas n 2016.
I waken ad ssawḍen ad zren d acu d tamuɣli i sɛan yimaziɣen neɣ leqbayel ɣef tutlayt-nsen, aṭas n yimussnawen i ixedmen inadiyen ɣef waya ma nedber-d kra deg-sen yakan yella: Kahlouche Rabah, Dalila Morsly, Cherif Sini…atg. Inadiyen-agi yettwaxedmen fkan-as azal d ameqqran i tutlayt n tmaziɣt d ayen itt-yeğğan ad tger asurif ɣer sdat deg ubrid n tneflit d unerni.
Deg tezrawt-nneɣ nenuda d acu d tamuɣli n kra n yimura iqbayliyen ɣef tutlayt-nsen i waken ad nessaweḍ ad d-nsebgen ay-agi nexdem tasastant n wannar akked yimura. Ilmend n unadi-agi nefka-d kra n turdiwin i wumi nerra tiririt ɣer taggara:
-Timuɣliwin n yimura mgaraden seg umaru ɣer wayeḍ.
-Timuɣliwin mgaradent deg wayen yeɛnan tantaliyin n tmaziɣt.
-Imura sexdamen tutlayt timsreḥt iwakken ad ssawḍen izen i yimeɣri.
Amahil-nneɣ yebḍa ɣef kraḍ n yixfawen: ixef amezwaru nsegza-d deg-s kra n wawalen iyesɛan assaɣ akked taɣult n tesnilesmettit, anda id-nefka i yal yiwen deg-sen tabadut-ines d wameki t-id-sfehmen yimussnawen. Nsexdem awalen-a:
- Addud asnalsan
-Tagensast tasnalsant
-Asugen asnalsan
-Asawaḍ n tutlayin
-Asiwelsin
-tutlayt tunṣibt
-tutlayt taɣelnawt Deg yixef-agi daɣen nesfehm-d d acu i d tadiwennit imi d tagi i tarrayt inessexdem iwakken adnejmeɛ ugriw, akked mraw n yimura i yettarun s tutlayt n tmaziɣt (taqbaylit) deg temdint n
Tizi wezu s wallal n ukalas.
Ixefwis sin newwi-d awa ɣef tsekla tamaziɣt imi zik-nni tutlayt-agi tella d timawit kan, ɣer tazwara n lqern wis 19 ibdan ttarun-tt, d ayen id-yeslalen tiwsatin n tsekla am tmedyazt tartart, amezgun, tullist, ungal. dɣa aneggaru-agi nemmeslay-d fell-as s telqayt nebder-d kra n yimura imezwura ama d Belaid ait ali 1945, Amar Mezdad , Racid Alliche…
Ma d ixef wis kraḍ d aneggaru, nefka-d adduden isnalsiyen n yimura iyettarun s tutlayt n tmaziɣt ( taqbaylit) , anda id-nufa d akken fkan-as azal meqqren imi d nettat i d tutlayt-nsen tayemmat , ttwalin-tt d tamsalt n yidammen, n nnif d lḥerma, d tamagit , tuget deg-sen ḥesben-ttakk d tutlayt iyiman-s maččči d tantala. ssaramen ad as-fken azal di tmetti am nettat am tutlayin nniḍen, ad as-fken aẓayeṛ-nni n tutlayt taɣelnawt tunṣibt.
Imyura ssaramen ad snernin tutlayt-nsen, acku fkan-as azal meqqren, imi d tira i yseḥbibiren ɣef tutlayt iwakken ur tettruḥu ara, d nettat i izemren ad d-tawi abeddel deg tmetti.
Description
177p.; 30cm.(+cd)
Keywords
Citation
Etudes Linguistiques Amazighes