Les thèmes verbaux à travers les localités de Makouda et de Ouaguenoun
Loading...
Date
2023
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Université Mouloud Mammeri
Abstract
Deg tutlayt tamaziɣt, yeṭṭef umyag aḥric agejdan deg tseddast, imi d netta i d-yemmalen tigawt s wudem amatu. Deg-s yesεa ugar n yisental: llan wid yesεan sin, kraḍ alamma d ukuz n yisental. Yezmer daƔen ad ibeddel talɣa neɣ ad iqqim akken yella.
Talɣa n umyag deg teqbaylit teddes ɣef sin n yeḥricen igejdanen, amenzu d aẓar , yemmal-d tirgalin iɣef yeddes umyag-nni, yis-s i d-ttefrurin isuddimen, si tama nniḍen d asaleɣ i yellan d aferdis i aɣ-d-yemmalen timeẓra n umyag aniwer yefti.
Akatay-nteɣ ibedd ɣef uzwel-a « Isental n yimyagen deg snat n temnaḍin: Wagenun d Makuda ». Yebḍa Ɣef kraḍ n yixfawen.
Ixef amenzu nuwi-d deg-s tazwart, afran n usentel, iswiyen, tamukrist, turdiwin, tasnarrayt, tamhalt n wammud, tamhalt n wannar, tamhalt n yimsulƔa.
Yewwi-d neffeɣ ɣer unnar, akken ad d-negmer azal n 1241 n yimyagen ɣer yimsulɣa deg temnaḍin n Makuda d Wagenun , imyagen-a, nesmel-iten deg tfelwiyin Ɣef leḥsab n usalaƔ -nsen d umsizwer agemmayan , nessefti-ten ɣer ukuz n tmeẓra
Yal axeddim yesƐa iswiyen, Iswi i aɣ-yeǧǧan nessuli akatay-nteɣ neɣ nefren-d asentel-a, akken ad d-nesbeggen azal d twuri n umyag yettbeddilen ilmend n tmeẓra-ines deg snat n temnaḍin yemgaraden , ayen i aɣ- yeǧǧan nessaweḍ ad d-nerr ɣef tmukrist i d-nefka deg tezwart :
Amek i nezmer ad-d naf aẓar umyig deg tmaziƔt ?
Imyagen yesεan yiwen n usaleɣ ma zemren ad sεun yiwen n usentel ?
Daɣen ad nessiweḍ ad d-nerr ɣef usteqsi ma tettbeddil talƔa n umyag seg tmeẓra ɣer tayeḍ ? Ixef wis sin d aḥric n tesleḍt, Deg-s neṭṭef imyagen id-d-nejmeƐ nexdem-asen tasledṭ , nefren-iten nessaweḍ nessuffeƔ-d 58 n yisulaƔ yemgaraden, yeftin Ɣer ukkuz n tmeẓra (ummid, urmir s”ad”, urmir aḥerfi, ummid ibaway)
Akken ad d-tili tririt ɣef yisteqsiyen-a, nesleḍ imyagen id-d-nejmeƐ, nefren-iten : 31 n yimyagen ddsen ɣef yiwet n tergalt, 270 gar-asen ddsen ɣef snat n tergalin, 829 n yimyagen ddsen ɣef kraḍ n tergalin, 108 deg-sen ddsen ɣef ukuz (04) n tergalin ma d krad (03) deg-sen sεan semmus n tergalin (05). Dagi, ad nger tamawt d akken uṭṭun ameqqran n yimyagen ddsen ɣef kraḍ n tergalin ; mi ten-nesmel di tfelwiyin, nekkes-d asaleɣ n yal amyag, d ubeddel i d-yettilin mi ara nεeddi seg tmeẓra ɣer tayeḍ.
Ixef n taggara, deg-s nessaweḍ ad-d-nerr Ɣef isteqsiyen iƔef tebna tmukrist,
Aεeddi-a seg tmeẓra ɣer tayeḍ, igellu-d s ubeddel n usaleɣ, ladƔa imyagen yeddsen ɣef snat n tergalin, , ad naf d widak i wumi tettbeddil talɣa-nsen s waṭas.
Ad d-nader kra n yimedyaten :
Amyag bu yiwet n tergalt : (ici) ini→yenna/ad yini/iqqar/ur yenni
Amyag bu snat n tergalin : (Cec) ṭṭes →iṭṭes/ad iṭṭes/iggan/ ur iṭṭis
(cec) Ɣer→iƔra/ad iƔer/iqqar/ur iƔri
Amyag bu kraḍ n tergalin : (ccec) cḍeḥ→yecḍeḥ/ad yecḍeḥ/iceṭṭeḥ/ur yecḍiḥ
Imyagen i d-yefrurin seg yiwen n usaleɣ, ur ten-nettaf ara sεan kan yiwen n usentel, maca kra ad ten-naf sƐan sin, kraḍ neɣ ukuz n yisental, ay-a icudd ɣer temḍawit tasnilsayt deg tutlayt n tmaziɣt.
Description
100 p. ; 30 cm. (+CD-ROM)
Keywords
Les thèmes verbaux, Les localités, Etudes Linguistiques, Makouda, Ouaguenoun
Citation
Etudes Linguistiques Amazighes